Udar mózgu

Udar mózgu jest jednym z rzadkich powikłań półpaśca ocznego. Objawy udaru pojawiają się około 7 tygodni od wystąpienia półpaśca.

Udar mózgu to zaburzenie związane z nagłym wystąpieniem ogniskowych, bądź uogólnionych zaburzeń czynności mózgu, które trwają dłużej niż dwadzieścia cztery godziny i są spowodowane przyczynami naczyniowymi. Biorąc pod uwagę patomechanizm oraz przyczyny zaburzenia, udar mózgu można podzielić na: udar niedokrwienny, udar krwotoczny oraz udar żylny. Do czynników ryzyka zalicza się przede wszystkim nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, cukrzycę, migotanie przedsionków, małą aktywność fizyczną oraz nadużywanie alkoholu.

Udar niedokrwienny mózgu

Występuje w około 80% przypadków, najczęściej w wyniku zamknięcia tętnicy, a tym samym ograniczenia dopływu krwi do mózgu. Przyczyną takiego zjawiska mogą być zmiany miażdżycowe w dużych tętnicach domózgowych, bądź w dużych i średnich tętnicach mózgu, zmiany w małych tętnicach mózgowych (jest to wówczas tak zwany udar zatokowy), zatory pochodzenia sercowego w przebiegu migotania przedsionków, drożnego otworu owalnego, zaburzeń kurczliwości, czy wad zastawkowych, zapalenia wsierdzia, bądź układowe zapalenie naczyń.

Udar krwotoczny

Dotyczy około 15% wszystkich udarów. Udar krwotoczny można podzielić na krwotok śródmózgowy oraz krwawienie podpajęczynówkowe, występujące w około 5% przypadków. Krwotok śródmózgowy charakteryzuje się krwawieniem z pękniętego naczynia wewnątrzmózgowego. W większości przypadków jest on związany z nadciśnieniem tętniczym, które sprzyja powstawaniu mikrotętniaków. Krwawienie podpajęczynówkowe natomiast występuje najczęściej w wyniku pęknięcia tętniaka workowatego, bądź innych wad naczyniowych.

Udar żylny

Występuje rzadko, stanowiąc mniej niż 1% wszystkich udarów. Jest następstwem zakrzepicy żył mózgu lub zatok żylnych opony twardej. Udar żylny wiąże się często z ogniskami niedokrwiennymi w dwóch półkulach mózgu, które stanowią skutek biernego przekrwienia.

Objawy i przebieg

Objawy udaru mózgu zależne są od lokalizacji ogniska udarowego. W przypadku udaru zatokowego jest to przeważnie niedowład lub zaburzenia czucia w dwóch z trzech obszarów (twarz, kończyna górna lub kończyna dolna). W przypadku udaru obejmującego cały przedni obszar unaczynienia mózgu dochodzi najczęściej do porażenia, znacznego niedowładu połowiczego, bądź połowiczego zaburzenia czucia. Ponadto udar ten może spowodować afazję i niedowidzenie połowicze jednoimienne. Udar obejmujący część przedniego obszaru unaczynienia mózgu może wywołać objawy ruchowe lub czuciowe w jednym lub dwóch z trzech wyżej wymienionych obszarów. Udar ten może wywołać także samą afazję. Udar obejmujący tylny obszar unaczynienia mózgu może spowodować wystąpienie zespołu objawów uszkodzenia móżdżku, pnia mózgu lub płatów potylicznych. Z kolei udary żylne charakteryzują się znacznie bardziej zróżnicowanym obrazem klinicznym. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że w tym wypadku obszar uszkodzenia nie pokrywa się z unaczynieniem tętniczym. Udary żylne mogą wywołać ogniskowe objawy neurologiczne, bądź częściowe napady padaczkowe. Ponadto mogą wystąpić objawy zwiększonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego, zaburzenia ruchomości gałek ocznych, czy nawet zaburzenia świadomości.

W pierwszych godzinach lub dniach po udarze mózgu stan neurologiczny może znacznie się pogarszać lub ulec poprawie. U 5-10% osób doświadczających udaru niedokrwiennego we wczesnych okresie choroby dochodzi do kolejnego udaru. Ryzyko wystąpienia udaru jest duże w początkowym okresie po przemijającym napadzie niedokrwienia mózgu. W około 50% przypadków udaru niedokrwiennego zachodzą wtórne zmiany krwotoczne charakteryzujące się różnym nasileniem. Udar krwotoczny cechuje raczej szybsze narastanie objawów neurologicznych. W tym przypadku rzadziej jednak dochodzi do nawrotu udaru.